Bir yapının deprem performansının belirlenmesi, mühendislik biliminin en somut ve net kurallarına dayanan, taviz verilmemesi gereken bir süreçtir. Türkiye'de bu süreç, Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği (TBDY-2018) standartlarına göre yürütülür ve sonuçları yapının fiziksel gerçekliğini yansıtır.

Bir binanın gerçek durumunu ortaya çıkaran performans analizi aşamaları, sırasıyla şu adımlardan oluşur:

1. Mevcut Durumun Tespiti (Röleve Çalışması)
   • Yapının orijinal mimari ve statik projeleri varsa temin edilir.
   • Projeler yoksa veya yapının mevcut durumu ile proje uyuşmuyorsa, binanın yerinde rölövesi (taşıyıcı sistem ölçüleri, kolon-kiriş yerleşimleri) çıkarılır. Mevcut fiziksel durum (çatlaklar, korozyon, sonradan yapılan müdahaleler) kayıt altına alınır.
2. Malzeme Özelliklerinin Belirlenmesi (Saha Testleri)
   • Beton Dayanımı: Taşıyıcı elemanlardan (kolon ve perdeler) tahribatlı yöntemle karot numuneleri alınarak laboratuvarda kırılır ve betonun gerçek basınç dayanımı hesaplanır. Tahribatsız yöntemlerle (okuma çekici, ultrasonik ses hızı vb.) desteklenir.
   • Donatı Tespiti: Kolon ve kirişlerdeki demirlerin çapı, adedi ve etriye aralıkları röntgen (donatı okuma) cihazlarıyla tespit edilir. Ayrıca yönetmeliğe uygun sayıda olacak şekilde farklı bölgelerde sıyırma işlemi yapılarak donatıdaki korozyon (paslanma) miktarı gözlemlenir.
3. Zemin Durumunun İncelenmesi (Zemin Etüdü)
   • Yapının oturduğu zeminin özellikleri sondaj yapılarak ve sismik testlerle belirlenir.
   • Zeminin taşıma kapasitesi, sıvılaşma riski ve deprem dalgalarını büyütme potansiyeli (yerel zemin sınıfı) tespit edilerek rapora eklenir.
4. Taşıyıcı Sistemin Modellenmesi
   • Elde edilen röleve, malzeme ve zemin verileri, üç boyutlu yapısal analiz yazılımlarına aktarılır.
5. Deprem Etkilerinin Tanımlanması ve Analiz
   • Yapının bulunduğu koordinata ve zemin sınıfına göre AFAD Türkiye Deprem Tehlike Haritası'ndan deprem ivme değerleri alınır.
   • Doğrusal (Lineer) veya Doğrusal Olmayan (Non-lineer / İtme) analiz yöntemleri kullanılarak binanın deprem kuvvetleri altındaki davranışı simüle edilir.
6. Eleman Bazında Hasar Sınırlarının Belirlenmesi
   • Analiz sonucunda yapıyı oluşturan her bir kolon, kiriş ve perdenin alacağı hasar hesaplanır.
   • Elemanlar aldıkları zorlanmaya göre sınıflandırılır: Minimum Hasar (MN), Belirgin Hasar (BH), İleri Hasar (İH) veya Göçme (G).
7. Bina Performans Seviyesinin Kararlaştırılması
   • Bireysel eleman hasarları bir araya getirilerek binanın bütünsel performansı tayin edilir. Yönetmeliğe göre bir konut veya iş yerinin hedeflemesi gereken minimum standart Can Güvenliği (CG) seviyesidir.
   • Çıkan sonuçlar 4 ana grupta toplanır:
     • Kesintisiz Kullanım (KK): Yapı depremden sonra hemen kullanılabilir.
     • Can Güvenliği (CG): Yapı hasar alır ancak ayakta kalır, içindekilerin güvenli tahliyesine imkan tanır. (Standart binalar için hedeflenen sonuç).
     • Göçmenin Önlenmesi (GÖ): Yapı ağır hasar alır ve kalıcı olarak kullanılamaz hale gelir ancak toptan göçme yaşanmaz.
     • Göçme Durumu (GD): Bina deprem yüklerini karşılayamaz ve yıkılır.
8. Raporlama ve Sonuç Kararı
   • Analiz Göçme Durumu (GD) çıkarsa yapı yetersizdir. Bu aşamada yapının ekonomik ömrüne ve maliyetlere bakılarak ya güçlendirme projesi hazırlanmasına ya da yıkım (kentsel dönüşüm) sürecine karar verilir.